ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΗ

Παχυσαρκία: Γιατί απαιτούνται Χειρουργικές Λύσεις

Η παχυσαρκία αποτελεί έναν διεθνώς αναγνωρισμένο παράγοντα κινδύνου για τη δημόσια υγεία και έχει λάβει στις μέρες μας διαστάσεις παγκόσμιας επιδημίας. Χαρακτηριστικό είναι ότι η επίπτωση της παχυσαρκίας των ενηλίκων στις αναπτυγμένες χώρες αυξήθηκε την τελευταία δεκαετία κατά 37%. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας, η Ελλάδα κατέχει την πρώτη θέση στην Ευρώπη στην παχυσαρκία των ανδρών με ποσοστό 27%, ενώ στην παχυσαρκία των γυναικών βρίσκεται στη δεύτερη θέση με ποσοστό 18%, και συνολικά δεύτερη μετά τη Μάλτα (Κεντρική Σελίδα ΕΛΣΤΑΤ – ELSTAT (statistics.gr)). Αξίζει να σημειωθεί ότι η παχυσαρκία είναι η δεύτερη πιο συχνή αιτία θανάτου που μπορεί να προληφθεί μετά το κάπνισμα.

Στην Ελλάδα εκτιμάται ότι 7.000 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους κάθε χρόνο από αίτια που συνδέονται με την παχυσαρκία, ενώ στις ΗΠΑ πεθαίνουν 400.000 άνθρωποι ετησίως από αυτό, τη στιγμή που οι θάνατοι από καρκίνο μαστού και εντέρου μαζί δεν ξεπερνούν τις 90.000! (Comprehensive Cancer Information – National Cancer Institute)   Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ο κίνδυνος πρόωρου θανάτου είναι για τους παχύσαρκους 12 φορές μεγαλύτερος.

Η παχυσαρκία είναι πολυπαραγοντική νόσος και έχει καταρχάς σχέση με την αυξημένη πρόσληψη θερμίδων, την χρονική κατανομή των γευμάτων στην ημέρα, τα περιστασιακά γεύματα και την καθιστική ζωή. Όταν το πλεονάζον βάρος υπερβαίνει κατά 60% ή περισσότερο το ιδανικό βάρος (περίπου 40-50 κιλά πάνω από το φυσιολογικό), τότε αυξάνουν σημαντικά οι κίνδυνοι για την υγεία. Έτσι, ο κίνδυνος για ανάπτυξη διαβήτη και οστεοαρθρίτιδας πενταπλασιάζεται, ενώ ο κίνδυνος υπέρτασης τριπλασιάζεται. Ιδιαίτερα επικίνδυνη θεωρείται η ' ανδρικού τύπου' ή ' κεντρικού τύπου' παχυσαρκία που χαρακτηρίζεται από την εκλεκτική εναπόθεση του λίπους στην κοιλιά. Όταν η περίμετρος της μέσης είναι μεγαλύτερη από 88cm στις γυναίκες ή 102 cm στους άνδρες, ο κίνδυνος μεταβολικών και καρδιαγγειακών επιπλοκών είναι εξαιρετικά υψηλός, ακόμα και σε περιπτώσεις ήπιας παχυσαρκίας.

Η δύσπνοια, οι άπνοιες στον ύπνο, η διαταραχή του κύκλου στις γυναίκες, η εκσεσημασμένη λιπώδης διήθηση του ήπατος και η διαταραχή του ψυχισμού (πχ. κατάθλιψη) είναι μερικές ακόμα από τις επιπλοκές της παχυσαρκίας, που οδηγούν πολλούς από τους παχύσαρκους σε πρόωρη αναπηρία και ανικανότητα, με σοβαρές οικονομικές, ψυχολογικές αλλά και κοινωνικές επιπτώσεις.  Επιπλέον, οι ασθενείς παρουσιάζουν συχνά χολολιθίαση, γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση και θρομβοεμβολικά επεισόδια, ενώ έχουν αυξημένη προδιάθεση και για ορισμένες μορφές καρκίνου, όπως του παχέος εντέρου, του μαστού και του προστάτη.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η παχυσαρκία είναι μια μακροχρόνια νόσος. Ο αγώνας ενάντια στα κιλά ξεκινά συνήθως από την εφηβική ηλικία και συνεχίζεται για ολόκληρη τη ζωή. Οι δίαιτες έχουν σαν στόχο την απώλεια βάρους θέτοντας περιορισμούς στην πρόσληψη τροφής. Το απογοητευτικό είναι ότι στο 95% των περιπτώσεων τα κιλά θα επανακτηθούν μέσα σε μία πενταετία. Η απλή εξήγηση είναι ότι προσπαθούν να αλλάξουν το σώμα τους με λάθος τρόπο, γιατί καμία προσπάθεια απώλειας βάρους δεν πρόκειται να αντέξει στο χρόνο αν δεν συνοδεύεται από κάποιες αλλαγές του τρόπου ζωής.

Τα επιστημονικά δεδομένα της τελευταίας εικοσαετίας δείχνουν σαφώς, ότι η χειρουργική αντιμετώπιση είναι η μόνη μακροχρόνια αποτελεσματική μέθοδος αντιμετώπισης της νοσογόνου παχυσαρκίας. Με τη χειρουργική γίνονται αλλαγές στο πεπτικό σύστημα, που έχουν σαν αποτέλεσμα το μόνιμο περιορισμό στην ποσότητα της προσλαμβανόμενης τροφής και ενέργειας, έτσι ώστε ο οργανισμός να καταναλώσει τα αποθηκευμένα αποθέματα λίπους.

Χρησιμοποιώντας την τεχνολογία της λαπαροσκοπικής χειρουργικής δεν απαιτούνται πια μεγάλες και επώδυνες τομές για να προσεγγίσουμε το πρόβλημα. Με 4-5 μικρές τομές των 5-10mm μπορούμε να πραγματοποιήσουμε τις επεμβάσεις, ώστε η μετεγχειρητική ανάρρωση να είναι εύκολη, η κινητοποίηση άμεση, η επάνοδος στη φυσιολογική δραστηριότητα σύντομη και το αισθητικό αποτέλεσμα πολύ καλό. Ας δούμε, όμως, τι γίνεται στην κάθε επέμβαση χωριστά.

Ρυθμιζόμενος γαστρικός δακτύλιος. Κατά την επέμβαση τοποθετείται ένας δακτύλιος σιλικόνης, που περισφίγγει το στομάχι στο ανώτερο τμήμα του. Έτσι, δημιουργείται ένα 'μικρό στομάχι', που πληρούται γρήγορα κατά το γεύμα και προκαλείται αίσθημα κορεσμού. Η μειωμένη πρόσληψη θερμίδων οδηγεί σε απώλεια βάρους καθώς και προσαρμογή σε ένα νέο τρόπο ζωής με μικρά γεύματα και ποιοτική διατροφή. Η μέθοδος έχει περιοριστεί πάρα πολύ, μετά από τα απογοητευτικά αποτελέσματά της σε σημαντικά ποσοστά.

Επιμήκης Γαστρεκτομή (Sleeve). Είναι η νεότερη λαπαροσκοπική επέμβαση γαστρικού περιορισμού. Εδώ ο περιορισμός της χωρητικότητας του στομάχου είναι πραγματικός και όχι τεχνητός. Ο στόμαχος παίρνει μορφή σωλήνα χωρητικότητας 100 γραμμαρίων ή λιγότερο, χωρίς να διαταράσσεται η φυσιολογική του λειτουργία. Με την αφαίρεση του γαστρικού θόλου μειώνεται δραστικά η έκκριση της ορεξιογόνου ορμόνης γκρελίνης και περιορίζεται σημαντικά η πείνα. Η αίσθηση κορεσμού είναι απολύτως φυσιολογική, χωρίς φαινόμενα απόφραξης και εμέτων.

Γαστρική παράκαμψη (By-pass). Είναι η πιο ευρέως διαδεδομένη και καταξιωμένη μέθοδος διεθνώς, δεδομένου ότι συνδυάζει τον περιορισμό της τροφής με τη μείωση της απορρόφησης των προσλαμβανόμενων θερμίδων. Κατά την επέμβαση, το στομάχι διαχωρίζεται στο ανώτερο τμήμα του, με τρόπο που να δημιουργείται ένα πολύ μικρότερο, το οποίο γεμίζει με ελάχιστη τροφή. Αυτό συνδέεται στη συνέχεια με το λεπτό έντερο σε τέτοιο σημείο, ώστε να μην μπορούν τα λίπη και άλλες παχυντικές ουσίες να δώσουν όλες τις θερμίδες τους στον οργανισμό.

Γαστρική παράκαμψη Μίας Αναστόμωσης (Mini Bypass). Είναι μια εξέλιξη της standard γαστρικής παράκαμψης, η οποία συνδυάζει περιορισμό στην ποσότητα της τροφής με σημαντική μη απορρόφηση μέρους της προσλαμβανόμενης τροφής. Προκαλεί ανορεξία, αύξηση του μεταβολισμού, απέχθεια για γλυκά και λίπη και διόρθωση των συνοδών νοσημάτων (διαβήτης, υπέρταση, άπνοιες κλπ) σε πολύ μεγάλα ποσοστά.

Η χολοπαγκρεατική παράκαμψη είναι χειρουργική επέμβαση που απευθύνεται σε εξαιρετικά παχύσαρκα άτομα.

Για το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα η επέμβαση θα πρέπει να συνοδεύεται από αύξηση της φυσικής δραστηριότητας, διατροφική καθοδήγηση και τακτική ιατρική παρακολούθηση για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα. Μετά από μια σημαντική απώλεια βάρους παρατηρείται βελτίωση των νοσημάτων που συνοδεύουν την παχυσαρκία. Η υπέρταση, ο σακχαρώδης διαβήτης, το υπνοαπνοϊκό σύνδρομο και η αρθρίτιδα υποχωρούν στο 65-95% των περιπτώσεων. Οι ασθενείς ανακτούν τη χαμένη τους αυτοπεποίθηση και έχουν καλύτερη διάθεση και ποιότητα ζωής. Η χειρουργική επέμβαση αποτελεί ένα πολύτιμο βοήθημα στον αγώνα κατά της παχυσαρκίας. Η έλλειψη πειθαρχίας στις μετεγχειρητικές οδηγίες, οι συχνές διαιτητικές παρεκτροπές και η ανεξέλεγκτη κατανάλωση γλυκισμάτων, snack και αλκοόλ είναι δυνατό να υπονομεύσουν την επέμβαση και να περιορίσουν την απώλεια βάρους.